Vraag je het een willekeurige voorbijganger op straat, dan krijg je vaak heel verschillende antwoorden. “Een gebrek aan wilskracht,” zegt de een. “Een ziekte,” zegt de ander. En ergens daartussen schuilt misschien wel de waarheid. Want is verslaving een ziekte? Of is het iets wat je zelf in de hand hebt?
Laten we bij het begin beginnen. De wetenschap is er inmiddels behoorlijk duidelijk over: ja, verslaving is een ziekte. Een chronische hersenziekte zelfs. De hersenen van iemand met een verslaving functioneren aantoonbaar anders. Denk aan beloningssystemen die overactief zijn, of controlemechanismen die verzwakt zijn. Toch voelt het voor veel mensen nog steeds als “eigen schuld, dikke bult.” Misschien omdat het over gedrag gaat. En gedrag lijkt iets waar je controle over hebt.
Maar hoe ontstaat verslaving dan eigenlijk?
Dat is geen eenvoudige vraag. Er is niet één pad dat naar verslaving leidt. Sommige mensen lijken er al van jongs af aan gevoeliger voor te zijn. Erfelijkheid speelt bijvoorbeeld een rol: als verslaving in je familie voorkomt, heb je zelf ook meer kans. Maar daarmee is het nog niet in beton gegoten bij je geboorte. Je karakter en je levensloop doen ook een flinke duit in het zakje.
Een trauma in je jeugd – denk aan mishandeling, verwaarlozing of het verlies van een ouder – kan een grote risicofactor zijn. Het is alsof de pijn van vroeger zich een weg baant naar het nu, en je op zoek gaat naar manieren om die te verzachten. Soms in de vorm van drank, drugs, gokken of zelfs overmatig gamen. En als die middelen of gewoontes dan ook nog eens je beloningssysteem prikkelen op een manier waar je gevoelig voor bent, is de stap naar verslaving gauw gezet.
En je karakter dan? Ja, ook dat doet ertoe. Sommige mensen zijn van nature impulsiever, sensatiezoekender, of juist angstiger. Ook dat kan van invloed zijn op hoe groot het risico is om in een verslaving te belanden. Maar laten we wel wezen: je kiest er niet voor om verslaafd te raken. Niemand wordt wakker en denkt: “Weet je wat, ik ga mezelf eens langzaam kapot maken.” Het sluipt erin. En dan ben je gevangen in een patroon dat je zelf niet meer kunt doorbreken. Precies dát maakt het een ziekte.
Je staat er niet alleen voor
Gelukkig is er hulp. En die hulp wordt steeds beter. In Nederland zijn er tal van behandelcentra waar je terecht kunt. Maar soms is de wachttijd lang, of heb je behoefte aan meer persoonlijke aandacht. In zo’n geval kiezen mensen vaak voor een privé kliniek verslaving – plekken waar je intensieve, op maat gemaakte zorg krijgt, in alle rust en privacy.
Een goed voorbeeld is THE YOUTURN, een organisatie die zowel in Nederland als in het buitenland afkicktrajecten aanbiedt. Hun aanpak is holistisch, wat betekent dat ze niet alleen kijken naar het middel waar je aan verslaafd bent, maar juist ook naar de onderliggende oorzaken: trauma’s, patronen, copingmechanismen. Dat maakt de kans op blijvend herstel stukken groter. Voor mensen die liever buiten Nederland aan hun herstel werken is een privé afkickkliniek buitenland een uitkomst, even weg uit je dagelijkse omgeving, om in alle rust te focussen op jezelf.
Verslaving is dus geen kwestie van zwakte of een gebrek aan discipline. Het is een complexe aandoening waarbij biologie, psyche en omgeving samenkomen. En hoe je ook in de knel bent geraakt, er is altijd een weg naar buiten. Of je die nu in Nederland bewandelt, of daarbuiten.
Good topic